Wat is het?

Maagzuur is een agressieve vloeistof. Het zorgt er in de maag voor dat ons voedsel kan worden verteerd. De binnenkant van de maag is beschermd met een dikke slijmlaag, die voorkomt dat het zuur de maagwand aantast. Tussen de slokdarm en de maag zit een klepje dat normaal gesproken alleen opengaat als eten of drinken de maag in moet kunnen.

Reflux
Bij sommige mensen werkt die afsluiting niet goed. Ze krijgen dan reflux, wat betekent dat maagzuur in de slokdarm terechtkomt. Omdat de slokdarm geen beschermende slijmlaag heeft, geeft dit een naar, branderig gevoel. Vooral achter het borstbeen geeft dit een schrijnende en drukkende pijn. Een maagzweer ontstaat als er een gat komt in de beschermende slijmvlieslaag die de binnenkant van de maag of de twaalfvingerige darm (dit is het eerste stukje van de dunne darm) bedekt. Het maagzuur komt dan in direct contact met de zenuwen van de maagwand en dit geeft veel pijn.

Hoe krijg je het?

Sommige vormen van eten kunnen brandend maagzuur veroorzaken. Vet eten bijvoorbeeld zorgt ervoor dat het lichaam meer maagzuur aanmaakt. Bovendien gaat de maag er langzamer van werken. Andere producten die problemen kunnen veroorzaken, zijn frisdranken, alcohol, sinaasappelsap, scherp gekruid voedsel,  bananen en leverpastei.

Strakke kleding
Maar ook roken, koffie, strakke kleding en sommige geneesmiddelen kunnen ervoor zorgen dat iemand brandend maagzuur krijgt. Hetzelfde kan gebeuren als iemand direct na het eten gaat liggen. Verder kan stress voor problemen zorgen. Ook zwangerschap of overgewicht kunnen ervoor zorgen dat iemand last krijgt van brandend maagzuur, omdat daardoor een extra druk op de buikholte ontstaat.

Kringspier
Naast deze redenen kan er ook lichamelijk iets mis zijn. De afsluiting tussen de slokdarm en de maag is een kringspier. Die kan verslappen en werkt dan niet zo goed meer. Verder kan iemand een scheurtje in het middenrif hebben. Het middenrif is een platte spierplaat die een scheiding aanbrengt tussen de borst- en buikholte. De slokdarm loopt daar doorheen. Het gaatje in het middenrif kan groter worden en dan wordt de maag naar boven geduwd. Mensen kunnen heel vaak last hebben van brandend maagzuur zonder ooit een maagzweer te krijgen.

Bacterie
Toch is er wel een verband tussen de twee, want een maagzweer begint als maagzuur het beschermende slijmvlies van de maagwand aantast. De maagwand wordt dan blootgesteld aan de bacterie Helicobacter pylori, die in het maagzuur leeft. Hierdoor wordt 80% van de maagzweren veroorzaakt en 95% van de zweren in de twaalfvingerige darm. De rest van de gevallen wordt voornamelijk veroorzaakt door het gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen. Zweren in de twaalfvingerige darm komen zelfs vaker voor dan zweren in de maag zelf. Mannen hebben ongeveer tweemaal zoveel kans op een maagzweer als vrouwen.

Is het te genezen?

Toen nog niet ontdekt was welke rol Helicobacter pylori speelde, werd met een operatie een deel van de maag of zelfs de hele maag weggehaald. Anders moest de patiënt levenslang zuurbindende middelen gebruiken en een strikt dieet volgen. Tegenwoordig is brandend maagzuur of een maagzweer goed te behandelen. Hierbij kunnen geneesmiddelen helpen.

Wat is het?

Maagzuur is een agressieve vloeistof. Het zorgt er in de maag voor dat ons voedsel kan worden verteerd. De binnenkant van de maag is beschermd met een dikke slijmlaag, die voorkomt dat het zuur de maagwand aantast. Tussen de slokdarm en de maag zit een klepje dat normaal gesproken alleen opengaat als eten of drinken de maag in moet kunnen.

Reflux
Bij sommige mensen werkt die afsluiting niet goed. Ze krijgen dan reflux, wat betekent dat maagzuur in de slokdarm terechtkomt. Omdat de slokdarm geen beschermende slijmlaag heeft, geeft dit een naar, branderig gevoel. Vooral achter het borstbeen geeft dit een schrijnende en drukkende pijn. Een maagzweer ontstaat als er een gat komt in de beschermende slijmvlieslaag die de binnenkant van de maag of de twaalfvingerige darm (dit is het eerste stukje van de dunne darm) bedekt. Het maagzuur komt dan in direct contact met de zenuwen van de maagwand en dit geeft veel pijn.

Hoe krijg je het?

Sommige vormen van eten kunnen brandend maagzuur veroorzaken. Vet eten bijvoorbeeld zorgt ervoor dat het lichaam meer maagzuur aanmaakt. Bovendien gaat de maag er langzamer van werken. Andere producten die problemen kunnen veroorzaken, zijn frisdranken, alcohol, sinaasappelsap, scherp gekruid voedsel,  bananen en leverpastei.

Strakke kleding
Maar ook roken, koffie, strakke kleding en sommige geneesmiddelen kunnen ervoor zorgen dat iemand brandend maagzuur krijgt. Hetzelfde kan gebeuren als iemand direct na het eten gaat liggen. Verder kan stress voor problemen zorgen. Ook zwangerschap of overgewicht kunnen ervoor zorgen dat iemand last krijgt van brandend maagzuur, omdat daardoor een extra druk op de buikholte ontstaat.

Kringspier
Naast deze redenen kan er ook lichamelijk iets mis zijn. De afsluiting tussen de slokdarm en de maag is een kringspier. Die kan verslappen en werkt dan niet zo goed meer. Verder kan iemand een scheurtje in het middenrif hebben. Het middenrif is een platte spierplaat die een scheiding aanbrengt tussen de borst- en buikholte. De slokdarm loopt daar doorheen. Het gaatje in het middenrif kan groter worden en dan wordt de maag naar boven geduwd. Mensen kunnen heel vaak last hebben van brandend maagzuur zonder ooit een maagzweer te krijgen.

Bacterie
Toch is er wel een verband tussen de twee, want een maagzweer begint als maagzuur het beschermende slijmvlies van de maagwand aantast. De maagwand wordt dan blootgesteld aan de bacterie Helicobacter pylori, die in het maagzuur leeft. Hierdoor wordt 80% van de maagzweren veroorzaakt en 95% van de zweren in de twaalfvingerige darm. De rest van de gevallen wordt voornamelijk veroorzaakt door het gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen. Zweren in de twaalfvingerige darm komen zelfs vaker voor dan zweren in de maag zelf. Mannen hebben ongeveer tweemaal zoveel kans op een maagzweer als vrouwen.

Is het te genezen?

Toen nog niet ontdekt was welke rol Helicobacter pylori speelde, werd met een operatie een deel van de maag of zelfs de hele maag weggehaald. Anders moest de patiënt levenslang zuurbindende middelen gebruiken en een strikt dieet volgen. Tegenwoordig is brandend maagzuur of een maagzweer goed te behandelen. Hierbij kunnen geneesmiddelen helpen.

Behandeling

Heeft iemand last van brandend maagzuur, dan kunnen geneesmiddelen zorgen voor een beschermlaagje aan de binnenkant van de slokdarm en de maag. Daarnaast zijn er zuurbindende geneesmiddelen. Die maken het maagzuur korte tijd minder zuur. Ook zijn er middelen die de productie van maagzuur afremmen of blokkeren. Spierstimulerende middelen zorgen ervoor dat de spieren van de slokdarm en de maag beter werken. Eten gaat hierdoor sneller door de slokdarm naar de maag, en maagzuur dat in de slokdarm terechtkomt wordt weer snel teruggevoerd naar de maag.

Afvallen
Maar de patiënt kan ook veel zelf doen. Hij kan bijvoorbeeld afvallen of stoppen met roken. Zit er een scheurtje in het middenrif, dan kan iemand eventueel geopereerd worden. Voor de behandeling van een maagzweer zijn twee belangrijke geneesmiddelen ontwikkeld, protonpompremmers en H2-receptorantagonisten. De eerstgenoemde middelen behoren tegenwoordig tot de best verkochte geneesmiddelen ter wereld. Als ze gecombineerd worden met een antibioticum, kan voorkomen worden dat een nieuwe infectie optreedt.

Levensverwachting

Dankzij de huidige behandelmethoden heeft brandend maagzuur of een maagzweer geen negatieve gevolgen meer voor de levensverwachting. Wel kunnen bij maagzweren ernstige complicaties optreden, die zelfs de dood tot gevolg kunnen hebben. Tijdige onderkenning en gerichte behandeling blijven dus van groot belang.

Ontwikkeling

Een grote doorbraak waren de middelen die de productie van maagzuur remden, de zogenaamde H2 receptorantagonisten. Hierdoor nemen de klachten af. Kort daarna volgde de introductie van de zogenaamde protonpompremmers, ofwel PPI’s. Deze laten de zuurgraad van het maagzuur stijgen, hierdoor is het zuur minder irriterend (en dus schadelijk) voor de maagwand. Door de ontwikkeling van deze geneesmiddelen waren ingrijpende operaties ter behandeling van maagzuur en -zweren vaak niet meer nodig. De patiënt kon thuis met geneesmiddelen worden behandeld.

Vaccin
De meeste maagzweren worden veroorzaakt door een bacterie, Helicobacter pylori. Twee bedrijven werken nu samen om een vaccin te ontwikkelen tegen deze bacterie. Veel onderzoek hiervoor is al afgerond, maar het product is nog niet zover dat het al op de markt kan worden gebracht. Ook vinden nog steeds onderzoeken plaats naar bepaalde moleculen die een rol spelen bij slokdarmontstekingen. Onderzoekers in Engeland hebben een nieuwe stof ontdekt. Deze is actief tegen Helicobacter pylori, maar dat niet alleen. Hij remt ook de activiteit van een stof in de maag waarvan onderzoekers aannemen dat die ook een rol speelt bij het ontstaan van een maagzweer.

Interview met een patiënt

Een interview met Eelco:

‘Ik slik al twintig jaar maagzuurremmers. Mijn brandend maagzuur is daarmee goed te beheersen, maar ik genees er niet van. Ik was elf jaar en werd ’s nachts wakker met heel veel last van mijn maag. Mijn ouders gaven me wat te eten en toen ging het wel weer. Maar ik had toch zelf al het idee: dit is niet goed. Het leek of mijn slokdarm in de fik stond. En daar word je heel misselijk van.

Hetzelfde gebeurde daarna nog een paar keer. Maar ik besteedde er niet veel aandacht aan en dacht dat ik wel wat verkeerds gegeten zou hebben. Toen ik een jaar of veertien was, kreeg ik echter door dat ik van sommige levensmiddelen altijd maagzuur kreeg. Bananen bijvoorbeeld, cola, siroop. En die lijst werd steeds langer.

Bier
Ik ging naar de dokter en die schreef me maagzuurremmers voor. Daarmee bleek het probleem goed beheersbaar. Als ik ze maar trouw elke dag slik, kan ik bijna alles eten. Zelfs bananen. Alleen als ik eens stevig aan het bier ga, voel ik dat de volgende dag wel. Dat doe ik tegenwoordig dus niet meer.

Ook leef ik niet meer ongezond. Dat deed ik een paar jaar geleden nog wel. Ik zat toen veel op de weg en at vaak vet en zout. Als ik dan vergat mijn maagzuurremmer te slikken, kreeg ik soms wel en soms geen problemen. Ik ben ook wel eens helemaal gestopt met slikken. Toen ging het een week lang gewoon goed. Maar het komt toch altijd weer terug. Daarom heb ik eigenlijk ook geen zin om verder veel te experimenteren. Anders slik ik al snel de maximale dosis maagzuurremmers die je op een dag mag hebben en dat wil ik ook weer niet.

Opereren
Ik was al volwassen toen ik besloot me te laten onderzoeken. Ik wilde eindelijk wel eens weten wat dat brandend maagzuur veroorzaakte. Het bleek dat mijn maagklep niet goed afsloot. De dokter zei dat ik me daaraan kon laten opereren, maar daar voelde ik niet zoveel voor. Ik heb er geen moeite mee om die maagzuurremmer te slikken. Toen ik de bijsluiter las, schrok ik wel van alle bijwerkingen die je ervan kunt krijgen. Slapeloosheid, duizeligheid, zelfs maagklachten. Maar zelf heb ik nooit ergens last van.

Vakantie
Ik slik een dusdanig lage dosis dat ik er volgens mij probleemloos 100 mee kan worden. Als die dosis ooit omhoog moet, kan ik alsnog gaan nadenken over een eventuele operatie, maar tot die tijd dus niet. Ik neem die pil gewoon ’s ochtends met mijn vitaminepillen. En als we op vakantie gaan, zorgt mijn vrouw altijd dat we voldoende bij ons hebben. In het buitenland maagzuurtabletten kopen is niet overal even eenvoudig.

Als mijn pillen bijna op zijn, kan ik op een herhaalrecept nieuwe krijgen. Ik sta niet onder controle van de huisarts. Ik heb met hem afgesproken dat ik me zelf wel meld op het moment dat dit nodig is. Ik kan zelf heel goed beoordelen hoe het met me gaat.’

Bronnen

Maag Lever Darm Stichting

EFPIA (Europese brancheorganisatie geneesmiddelenbedrijven)

Toggle 1

Toggle 2