Wat is het?

Constitutioneel eczeem is een chronische, niet-besmettelijke huidaandoening. Bij constitutioneel eczeem is de huid vaak rood en vertoont deze zwellingen, vochtblaasjes, vochtafscheiding, kloofjes en littekens. Maar het belangrijkste kenmerk is de jeuk die vaak heel hevig kan zijn. Bij constitutioneel eczeem kan de huid vocht slecht vasthouden en patiënten hebben hierdoor dan ook vaak een droge tot zeer droge huid.

Parfum
Constitutioneel eczeem zorgt vaak voor een gevoelige huid die snel reageert op invloeden uit de omgeving, zoals parfum, bepaalde stoffen of voedingsmiddelen. Het vermijden van dergelijke prikkels lijkt dan een makkelijke oplossing voor het probleem, maar in de praktijk is het niet zo simpel. Soms wordt pas na lang onderzoek duidelijk wat de allergische reactie veroorzaakt. Sommige externe invloeden zorgen niet altijd voor dezelfde klachten. Hoewel veel mensen eczeem onaangenaam of eng vinden om te zien, is het beslist niet besmettelijk. Het is dus onmogelijk het via contact over te dragen aan iemand anders.

Hoe krijg je het?

Constitutioneel eczeem wordt erfelijk bepaald en komt vooral bij kinderen voor. In veel gevallen verdwijnt het als de puberteit zich aandient of zelfs al daarvoor. Maar het kan ook na de puberteit aanwezig blijven of zelfs pas ontstaan. Er is een samenhang met astma en hooikoorts. De begrenzing op de huid van de delen die wel en niet aangetast zijn, is meestal niet duidelijk. Atopisch eczeem komt even vaak bij vrouwen voor als bij mannen. Perioden met en zonder klachten wisselen elkaar af.

Is het te genezen?

Veel patiënten groeien eroverheen en zijn dus inderdaad op een bepaald moment genezen van eczeem. Dit kan maanden of zelfs jaren duren. In de tussentijd kunnen perioden van klachten en klachtenvrije perioden elkaar afwisselen. Ongeveer een kwart van de patiënten heeft na het twintigste jaar nog klachten. Maar ook voor hen geldt dat deze klachten bij het ouder worden vaak afnemen.

Behandeling

De juiste behandeling hangt af van de ernst van het eczeem. De patiënt kan vette zalven gebruiken om de huid in goede conditie te houden. Eczeem krijgt dan minder kans. Daarnaast is er corticosteroïdenzalf. Dit middel onderdrukt de ontsteking in de huid, zodat deze minder rood wordt. Bovendien werkt deze zalf tegen de jeuk. Wordt corticosteroïdenzalf te lang gebruikt, dan maakt deze de huid dunner. Bovendien wordt de zalf dan minder effectief. Een gevarieerd schema in het gebruik kan deze problemen voorkomen. Er zijn twee nieuwere producten die geen corticosteroïden bevatten. Deze producten remmen de bij eczeem optredende ontsteking en zijn te gebruiken bij patiënten van twee jaar en ouder.

Teerzalven
Verder zijn er teerzalven, die de ontsteking remmen. Antibiotica kunnen tijdelijk worden gebruikt als de huid licht geïnfecteerd is. Natte verbanden helpen om de warme en ontstoken huid af te koelen. Bovendien zijn ze goed tegen de jeuk. Voor toepassing ’s nachts zijn speciale buisverbanden en pyjama’s ontwikkeld. Tot slot zijn er speciale geneesmiddelen om de jeuk tegen te gaan, de zogenaamde antihistaminica.

Nierproblemen
Is het eczeem ernstig, dan zijn andere maatregelen nodig. Dan kan bijvoorbeeld enkele dagen een hoge dosis prednison worden gegeven. Ook ciclosporine kan helpen, omdat het de immuunreactie bij eczeem onderdrukt. Net als prednison mag dit slechts gedurende beperkte tijd worden gegeven, in dit geval enkele maanden. Stijging van de bloeddruk en nierproblemen zijn bekende bijwerkingen van ciclosporine, dus hier moet de arts goed op controleren. Het eczeem kan sterk terugkomen nadat de behandeling met ciclosporine is gestopt. Een therapie met ultraviolet licht kan ook helpen om de klachten te verminderen. Eczeem reageert goed op zonlicht. Dit verklaart waarom veel eczeempatiënten ’s zomers minder last hebben van hun kwaal.

Wordt het eczeem plotseling veel erger, dan kan de dermatoloog besluiten een patiënt in het ziekenhuis op te nemen.

Levensverwachting

Die is precies hetzelfde als bij mensen die geen eczeem hebben. Ziekten die aan eczeem gerelateerd zijn, zoals astma, kunnen wel invloed hebben op de levensverwachting.

Ontwikkelingen

Een aantal decennia geleden was het voor mensen met matige tot ernstige eczeem vaak een enorme zoektocht om het juiste middel te vinden. Tegenwoordig zijn de klachten door de sterk verbeterde geneesmiddelen veel sneller en beter te behandelen.

Gevolgen verzachten
De meeste geneesmiddelen voor de behandeling van eczeem hebben met elkaar gemeen dat ze de gevolgen, zoals een schilferende huid, droge plekken en jeuk, verzachten voor de patiënt. Sinds een aantal jaar zijn er in Nederland nieuwe zalven verkrijgbaar die de ontstekingsreactie in de huid remmen. Deze middelen worden toegepast als de crèmes met corticosteroïden niet helpen. Een van de voordelen is dat de huid bij gebruik niet dunner wordt, bij langdurig en intensief gebruik is dit wel mogelijk.

Afweersysteem
Eczeem is met al deze middelen niet te genezen. Er wordt wel druk gezocht naar middelen die kunnen voorkomen dat patiënten klachten ontwikkelen. Het menselijk lichaam produceert interferon gamma, eiwitten die een belangrijke rol spelen bij het afweersysteem. Onderzoek toont aan dat mensen met constitutioneel eczeem lagere hoeveelheden van deze eiwitten aanmaken. Eerste onderzoeken lijken erop te wijzen dat patiënten die de zogenaamde recombinant interferon gamma kregen toegediend, een duidelijke afname vertoonden van jeuk, roodheid van de huid, droge huid, etc. Maar meer onderzoek is nodig.

Interview met een patiënt

Een interview met Monique:

‘Al twaalf weken na de geboorte van onze oudste zoon, merkten we dat er iets mis was. Hij had – vooral op zijn hoofd – een vurige, rode huid en krabde voortdurend. Het bleek eczeem te zijn en gelukkig hebben we direct de goede mensen gevonden om ons te helpen. Zo kwamen we er al snel achter dat het bij hem voor 99% samenhing met voeding. We zetten hem op dieet, waarbij levensmiddelen als melk, ei, pinda, noot en vis werden vermeden. Vanaf dat moment had hij alleen nog problemen als hij ziek was of wanneer een tandje doorkwam. Maar verder ging het heel goed.

Preventief dieet
Onze jongste zoon was een ander verhaal. Ik had al preventief een dieet aangehouden tijdens de borstvoeding en we hadden het hele huis al gesaneerd. Toch was het eczeem bij hem veel erger. Hij heeft de eerste jaren nooit langer dan twee uur per nacht geslapen. Daar word je als ouders echt gek van. Hij moest altijd handschoentjes aan om krabben tegen te gaan. Ik hoorde aan zijn ademhaling wanneer hij wilde gaan krabben. Dan moest ik hem meteen afleiden.

Hormoonzalven
We gaven hem al antihistaminica toen hij nog maar zes maanden was, feitelijk veel te vroeg. Maar hij had het nodig om te kunnen slapen. Bovendien schijnt het mogelijk te helpen om astma op latere leeftijd te voorkomen. Ook gaven we hem hormoonzalven en antibacteriële badoliën. Toen hij ziek werd en antibiotica nodig had, bleek hij ook weer ziek te worden van de smaak- en kleurstoffen die daarin zitten. Dus moesten we puur antibioticum voor hem laten maken.

Elektroaccupunctuur
We hebben ons ook verdiept in alternatieve behandelmethoden. Zo kwamen we op een gegeven moment voor onze jongste uit bij elektroacupunctuur. Hij was toen zes maanden en dat was net de tijd dat ik van borstvoeding overstapte op hypoallergene voeding. Ik ben ervan overtuigd dat het de combinatie van die twee is die zo goed heeft gewerkt. Hij heeft veel meer weerstand opgebouwd en is veel minder gaan kwakkelen. Sinds hij vier is, is het eczeem onder controle. Je ziet nog wel dat hij een gevoelige huid heeft. Ze zijn nu twaalf en tien. Als ze zich aan een streng dieet houden, gaat het goed. Wel begint de oudste een lichte hooikoorts te ontwikkelen. En de jongste heeft tranende, prikkende ogen, dus die krijgt nu andere antihistaminica. We hopen dat het bij hooikoorts blijft en dat het eczeem niet terugkeert.

Tenniskamp
Vooral de jongste heeft er zó slecht uitgezien dat het heel veel reacties uitlokte. Van mensen die denken dat ze het beter weten bijvoorbeeld, wat heel vervelend is. Maar ook van mensen die weten dat het niet besmettelijk is, maar die tóch op afstand blijven. Wel is hij gewoon naar het kinderdagverblijf en naar de basisschool gegaan. Hij is nu zelfs voor het eerst mee op tenniskamp geweest. Dat ging helemaal goed. Net als de vakantie in Portugal. Het eten daar is heel natuurlijk, dat helpt.

Voedselallergie
Anderhalf jaar geleden hebben we in het ziekenhuis laten testen of zijn voedselallergie minder werd. Bij melk ging het heel erg fout en daarmee heeft hij het achteraf wel moeilijk gehad. Maar inmiddels mag hij toch wel weer ei hebben. En de verwachting is dat hij over een paar jaar ook weer tegen melk zal kunnen. Dat zou heel fijn zijn voor hem.’

Bronnen

Vereniging voor mensen met constitutioneel eczeem (Vmce)