< Terug naar de innovatie-pagina

Ziektes voorkomen met vaccins

Tegenwoordig kunnen we het ontstaan van sommige infectieziektes voorkomen door mensen te behandelen met een vaccin. Als je een infectieziekte krijgt, maakt je lichaam afweerstoffen tegen de ziektekiem (meestal een bacterie of een virus). Die afweerstoffen beschermen je tegen het opnieuw krijgen van de ziekte. Je bent dan immuun voor die ziekte, soms wel levenslang. Als de ziektekiem opnieuw in je lichaam komt, herkent het immuunsysteem die meteen en maakt hem onschadelijk.

Vaccins: hoe werkt het?

Vaccins bevatten verzwakte of gedode ziektekiemen, onderdelen van de ziektekiem of stoffen die door ziektekiemen worden geproduceerd. Hierdoor maakt je lichaam ook afweerstoffen tegen de ziektekiem. Van het vaccin zelf word je hooguit een klein beetje ziek. Het immuunsysteem herkent het vaccin als een bedreiging en zal maatregelen treffen die deze bedreiging vernietigd. Een vaccin werkt alleen als het aan een persoon wordt gegeven vóórdat deze geïnfecteerd raakt door het betrokken micro-organisme. In onderstaande video van het RIVM wordt uitgelegd hoe zo’n inenting werkt.

 

 

Vaccinaties wereldwijd

De Wereldgezondheidsorganisatie (World Health Organization, WHO) publiceert regelmatig over vaccinatie (immunization). WHO is een organisatie van de Verenigde Naties met als doel wereldwijde aspecten van de gezondheidszorg in kaart te brengen, activiteiten op het gebied van de gezondheidszorg te coördineren en de gezondheid van de wereldbevolking te bevorderen. Feiten en cijfers uit hun meest recente factsheet:

  • – Vaccinatie voorkomt naar schatting 2 tot 3 miljoen doden per jaar. Echter, 1,5 miljoen sterfgevallen zouden kunnen worden vermeden als de wereldwijde vaccinatiedekking verbetert.
  • – De wereldwijde vaccinatiegraad – het aandeel van de kinderen in de wereld die aanbevolen vaccins krijgen – is de afgelopen jaren tot stilstand gekomen.
  • – De opname van nieuwe en onderbenutte vaccins neemt toe.
  • – Naar schatting 19,5 miljoen zuigelingen wereldwijd missen nog steeds basisvaccins.

Bron: WHO factsheet januari 2018

Nederland kent een vaccinatieprogramma. Hierdoor worden bijna alle kinderen gevaccineerd, waardoor veel infectieziekten niet meer in Nederland voorkomen.

Innovatieve vaccins

Vaccins hebben de afgelopen decennia talloze levens gered en daarmee de volksgezondheid ingrijpend veranderd. De pokken zijn inmiddels uitgeroeid en nu zijn polio, de mazelen en hepatitis B aan de beurt. Nieuwe vaccins ontwikkelen is echter een grote uitdaging. Vaccins zijn bestemd voor gezonde mensen, in tegenstelling tot geneesmiddelen die zieke mensen behandelen. Onderzoekers werken bijvoorbeeld al meer dan 20 jaar aan een vaccin dat de kankergroei stopt.

Vaccins tegen kanker

Microscoopfoto van een kankercel die wordt aangevallen door een immuuncel. © Science Photo Library

Heel nieuw zijn vaccins die werken tegen bepaalde vormen van kanker. Het idee daarbij is om eiwitten te isoleren uit kankercellen en deze bij patiënten te injecteren. Doel daarvan is het opwekken van een immuunreactie op deze eiwitten bij patiënten. Hierdoor wordt het immuunsysteem gestimuleerd om kankercellen, met deze eiwitten, te doden.

Bij een andere aanpak wordt gebruik gemaakt van een gemodificeerd herpes-simplex virus. Dit is zo aangepast dat het specifiek zich in kankercellen zal vermenigvuldigen. De gemodificeerde virussen zorgen ook voor de aanmaak van een eiwit dat de immuunreactie bij de patiënt moet stimuleren.

Lees ook:

Vaccins tegen hiv

Er zijn landen en gebieden waar het aantal nieuwe hiv-besmettingen weer sterk toeneemt. Dankzij een behandeling met de geneesmiddelen die nu beschikbaar zijn, kunnen mensen die met hiv besmet zijn al net zo oud worden als onbesmette leeftijdgenoten. Deze behandeling gaat ook verspreiding van het virus tegen. Met een effectief vaccin is de hiv/aids-epidemie aan te pakken. Maar ondanks jarenlang onderzoek is er nog geen hiv-vaccin beschikbaar voor de miljoenen mensen die risico lopen op besmetting. Wel is er een studie, bekend als RV-144, waaruit blijkt dat een combinatie van sommige vaccins een zekere bescherming tegen hiv biedt. Die studie biedt hoop dat effectieve vaccinatie wel mogelijk is.

Lees ook: