Eerste alternatief penicilline 75 jaar geleden ontdekt

Penicilline was het wondergeneesmiddel van de Tweede Wereldoorlog. Het was het allereerste antibioticum dat in grote hoeveelheden werd geproduceerd om infecties onder de geallieerde strijdkrachten te bestrijden. Maar dit leidde al snel tot resistentie. Pas in 1944 werd een nieuw antibioticum ontdekt: streptomycine.

De eerste beschrijving van streptomycine verscheen in januari 1944 in het tijdschrift Experimental Biology and Medicine, zo meldt het Nederlands Dagblad in een serie over wetenschappelijke doorbraken van driekwart eeuw geleden. Het stofje valt onder de zogenoemde Actinobacteriën, ook wel straalzwammen genoemd. Deze bacteriën hebben sommige kenmerken van schimmels. Inmiddels staan ze bekend als een rijke bron van nieuwe bacteriedodende stoffen.

Tuberculose
De eerste test vond in november 1944 plaats op een patiënte met tuberculose, die genas van haar infectie. Na meerdere testen, werd streptomycine als eerste behandeling van tuberculose op de markt gebracht. Het nieuwe middel kon bacteriën doden die inmiddels resistent waren tegen penicilline en tegen de veroorzaker van tuberculose. Tegenwoordig zit het nog steeds in cocktails van antibiotica tegen deze ziekte. Streptomycine bleek overigens ook effectief tegen de veroorzaker van de builenpest.

Nobelprijs
In 1952 kreeg de Amerikaanse microbioloog Salman Waksman de Nobelprijs voor Geneeskunde voor de ontdekking van streptomycine. Zijn voormalig medewerker, Albert Schatz, was het daar niet mee eens. Hij kreeg als promovendus van Waksman de opdracht om Actinobacterieën te onderzoeken. Het was Schatz die ontdekte dat de bacteriestam Streptomyces griseus een bacteriedodend stofje maakte, die hij de naam streptomycine gaf.  Het tweetal raakte gebrouilleerd. Schatz bleef tot aan zijn dood in 2005 boos over het onrecht dat hem was aangedaan.

Artikel Nederlands Dagblad