Gekweekte mini-organen de markt op

Het Utrechtse instituut Hubrecht Organoid Technology (HUB) gaat in samenwerking met het Amerikaans-Japanse Crown Bioscience de Nederlandse vinding om mini-organen te kweken op de markt brengen. Dit meldt Het Financieele Dagblad.

Om de technologie voor Nederland te behouden is ervoor gekozen van HUB een stichting te maken.  Een ander onderdeel van de samenwerking is dat Crown Bioscience de komende jaren zijn Europese activiteiten in Utrecht concentreert.

Baanbrekend onderzoek
HUB komt voort uit het Hubrecht Instituut, het onderzoekslab uit Utrecht waar de gerenommeerde wetenschapper Hans Clevers enkele jaren geleden baanbrekend werk verrichtte. Clevers en zijn medewerkers slaagden erin stamcellen van zieke patiënten buiten het lichaam in leven te houden en op te kweken tot mini-organen. Deze zogeheten organoïden worden verzameld in een biobank; onderzoekers kunnen vervolgens testen welke medicijnen het beste aanslaan bij de zieke cellen van een individuele patiënt.

In plaats van proefdieren
Daarnaast maken geneesmiddelenbedrijven steeds meer gebruik van organoids om de effecten van gifstoffen en experimentele medicijnen veilig en sneller te achterhalen in plaats van ze op proefdieren te testen. ‘In feite hebben we een patiënt in een petrischaaltje’, zegt Robert Vries directeur van HUB, in het FD. ‘De techniek is af. Ik kan bij wijze van spreken thuis aan de keukentafel een biopt van mezelf nemen en er een miniorgaan van maken. Nu is het tijd om de methode te vercommercialiseren.’

Hubrecht Organoïd Technology

Gentherapie laat zenuwen groeien

Een dierstudie van Amsterdamse en Leidse onderzoekers laat volgens de Volkskrant zien dat afgescheurde zenuwen door gentherapie deels herstellen. Deze methode kan mogelijk bijdragen aan het herstel van nu nog ongeneeslijke zenuwschade, zoals dwarslaesies.

Het ingebrachte gen stimuleert de aanmaak van een groeistof, het zogenaamde GDNF, die zenuwcellen aanzet tot herstelgroei. Bij ratten met beschadigde achterpootzenuwen herstelden twee keer zoveel zenuwen als bij ratten die geen gentherapie kregen. Ook vertoonden hun achterpoten na acht weken meer spieractiviteit, schrijven de onderzoekers in de jongste editie van het vakblad Brain.

Vijf jaar
Het kan nog wel een jaar of vijf duren voordat onderzocht wordt of patiënten met een dwarslaesie of zenuwschade baat hebben bij deze methode. Dit verwacht hoogleraar neuroregeneratie Joost Verhaagen van het Nederlands Herseninstituut, die de dierstudie leidde. ‘Over die termijn wil ik heel voorzichtig zijn. En ook met deze gentherapie treedt nog geen volledig zenuwherstel op.’

Regelbare genschakelaar
Hidde Haisma, hoogleraar farmaceutische genmodulatie aan de Rijksuniversiteit Groningen, was niet bij het onderzoek betrokken maar vindt de studie ‘zeer interessant’. Vanwege de regelbare genschakelaar, maar ook omdat het afweersysteem van de ratten de cellen met die schakelaar niet aanviel. Die was van bacteriën ‘geleend’, en dus lichaamsvreemd. De onderzoekers wisten de schakelaar echter zo te vermommen, dat dit het afweersysteem niet opviel.

De Volkskrant

Nieuwsbericht LUMC

Podcast Tech en medicijnen over het verschil tussen gentherapie, immuuntherapie en stamceltherapie

Stamceldonoren kunnen thuis voorbereiden op donatie

Donoren hoeven in de voorbereiding op stamceldonatie voortaan minder vaak naar het ziekenhuis. Door een samenwerking tussen het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), de Stichting Matchis en Amgen kunnen donoren zich nu ook thuis voorbereiden.

Donoren krijgen dan thuis of op kantoor een middel toegediend dat ervoor zorgt dat stamcellen in de bloedbaan terechtkomen. Door deze nieuwe werkwijze kan ook de afname van de stamcellen flexibel gepland worden. De afgenomen gezonde cellen moeten vervolgens snel bij de patiënt in een  transplantatiecentra worden toegediend. Dus de planning van de afname bij de donor en de toediening bij de patiënt moeten nauw op elkaar worden afgestemd.

Matchis zoekt donor
Een patiënt met leukemie of een andere ernstige bloedziekte kan genezen dankzij de stamcellen van een donor. De kans op een geschikte donor binnen de familie van de patiënt, is slechts 30%. Als er geen familiedonor is, zoekt stamceldonorbank Matchis een niet-verwante donor waarvan de weefsel- of HLA-typering overeenkomt met die van de patiënt. Een stamceltransplantatie heeft alleen kans van slagen wanneer de weefseltypering van donor en patiënt zoveel mogelijk overeenkomen.

In de bloedbaan
Stamceldonoren die ingeschreven staan bij Matchis komen uit heel Nederland. Als een donor na het vinden van een match toestemming heeft gegeven en is goedgekeurd, gebruikt hij of zij gedurende een aantal dagen een witte bloedcel groeifactor (granulocyte colony stimulating factor, G-CSF) om stamcellen in de bloedbaan te brengen. De stamcellen worden na vier dagen in het LUMC afgenomen en vervolgens in een van de transplantatiecentra toegediend aan de patiënt.

Meer donoren
Omdat de eerste stap onder toezicht in de thuisomgeving van de donor wordt uitgevoerd,
kan de rest van het proces flexibeler gepland worden. Daarbij hoeven donoren maar één keer naar Leiden af te reizen, in plaats van twee keer. Matchis verwacht dat dit het aantal donoren dat daadwerkelijk overgaat tot doneren, met 10 tot 20% zal stijgen. Dit omdat het een drempel wegneemt in het proces en omdat er nu op meer dagen van de week stamcellen kunnen worden afgenomen.

Makkelijker
Een speciaal getrainde verpleegkundige van ApotheekZorg komt op een afgesproken tijd en locatie naar de donor toe en dient daar de G-CSF toe. Amgen, lid van de Vereniging Innovatieve Geneesmidelen, is leverancier van de groeifactor G-CSF.

Stamceldonatie
Stichting Matchis zorgt ervoor dat patiënten met leukemie en andere ernstige bloedaandoeningen die een stamceltransplantatie moeten ondergaan, zo snel mogelijk de best passende donor krijgen. Transplantatie is voor patiënten noodzakelijk om te kunnen overleven. Als er geen geschikte donor gevonden wordt, is de kans groot dat ze overlijden.

Ook stamceldonor worden? Bezoek dan de site van Matchis.

Filmpje over stamceldonatie

‘Vaccin een van de belangrijkste ontdekkingen uit de medische wetenschap’

Vaccins liggen onder vuur. ‘Dat de vaccinatiegraad in Nederland al enkele jaren daalt, is grotendeels te wijten aan misverstanden over de werking en inhoud van vaccins’ aldus Elsevier in het medicijndossier.

Zo meent een groeiend aantal ouders dat bepaalde bestanddelen van vaccins schadelijk zouden zijn. Schrijnend, aldus Elsevier. Want de ontdekking van de Brit Edward Jenner (1749-1823) is een van de belangrijkste uit de medische wetenschap. Waarom? Omdat vaccins werken.

Trainingsmateriaal
Een vaccin bevat dode of verzwakte ziekteverwekkers, die fungeren als trainingsmateriaal voor het lichaam. Deze virussen of bacteriën kunnen geen kwaad, maar ‘leren’ het afweersysteem hoe het moet reageren op ziekmakers. Als het lichaam later in contact komt met de ‘echte’ ziekte, dan weet het afweersysteem wat het moet doen.

Sterfgevallen voorkomen
In Nederland vaccineren we kinderen sinds 1957 volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Daarmee zijn tussen de 6.000 en 12.000 sterfgevallen onder kinderen voorkomen, blijkt uit een recent verschenen proefschrift. Nu beschermt het RVP tegen wel twaalf infectieziekten.

Tachtig jaar
Tegenstanders wijzen, volgens Elsevier ten onrechte, op schadelijke bestanddelen. Sommige klinken op het eerste gezicht inderdaad gevaarlijk, maar zijn dat niet. Want het lijkt misschien vreemd om aluminium te injecteren, maar het is een stof waarvan we elke dag een kleine hoeveelheid binnenkrijgen via eten en ademen. En in tachtig jaar wereldwijd vaccingebruik, is nog nooit een schadelijk effect van het gebruik van aluminium ontdekt.

We worden beter: de eerste vaccinatie

We worden beter: Rijksvaccinatieprogramma

Themapagina vaccins

Rijksvaccinatieprogramma

Janssen werft 143 stamceldonoren

In de maand september, ook wel bekend als internationale bloedkankermaand, meldden 143 medewerkers van Janssen zich aan als stamceldonor. De aanmeldingen zijn het resultaat van een succesvolle donorwervingsactie van het bedrijf.

Dit schrijven het Algemeen Dagblad en BN De Stem op 2 oktober. Eliane Lauwers, woordvoerder van Janssen, laat weten dat het aantal aanmeldingen nog kan oplopen: ‘Dit is het resultaat in precies één maand. Er kunnen dus nog aanmeldingen bijkomen.’

Trots
Janssen werkt bij de wervingsactie samen met Matchis. Deze stichting zorgt ervoor dat patiënten met leukemie en andere ernstige bloedaandoeningen die een stamceltransplantatie moeten ondergaan zo snel mogelijk de best passende donor krijgen. Bert Elbertse, woordvoerder van Matchis, noemt het aantal aanmeldingen – zeker voor een bedrijfsactie – ‘een heel goed resultaat’: ‘Daar kan Janssen trots op zijn. Ook omdat niet iedereen zich kan aanmelden, zo kunnen bijvoorbeeld alleen mensen tot vijftig jaar donor worden.’

Juiste match
Mensen die zich laten registreren geven aan dat ze stamcellen willen doneren voor patiënten met leukemie en andere ernstige bloedaandoeningen. Er moet dan wel de juiste match zijn en dat komt maar heel weinig voor, vandaar dat er veel potentiële donoren nodig zijn. Het aantal stamceldonoren steeg dit jaar in Nederland met ruim 60.000 mensen tot circa 260.000.

Marokkaanse gemeenschap
In juni 2018 startte de Stichting Matchis een campagne, gericht op de Marokkaanse gemeenschap in Nederland. Momenteel staan in de Nederlandse, maar ook in de wereldwijde stamceldonorbank voor stamceltherapie, te weinig mensen van Marokkaanse afkomst geregistreerd. De actie resulteerde in de aanmelding van zo’n 3.000 personen bij Matchis hebben aangemeld. Deze campagne werd mogelijk dankzij ondersteuning van Pfizer, dat ook lid is van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen.

Bericht donorwervingsactie Janssen

Met longsponsje effect medicijnen testen

Een piepklein sponsje aan het uiteinde van een katheter blijkt volgens de Telegraaf patiënten met ernstige longproblemen te vrijwaren van pijn bij het winnen van hun longweefsel voor pathologisch onderzoek.

Volgens onderzoekster Carmen Veith, afdeling toxicologie en farmacologie van het Maastricht UMC, kan het sponsje, dat slechts enkele millimeters meet, straks wellicht het aanmerkelijk pijnlijker ’longbiopt’ vervangen.

Lees meer

‘Op weg naar proactieve geneeskunde’

De dermatologie kan leidend zijn in de ontwikkeling van een doelgerichte, op de patiënt toegesneden therapie. Dit komt doordat de huid het meest zichtbaar is.’ Dit zegt emeritus hoogleraar Peter van de Kerkhof van het Radboudumc in het Pharmaceutisch Weekblad (PW). ‘Met precision medicine is een duurzame controle mogelijk van onder meer psoriasis.’ Lees meer

Nieuwe animatie over medicijnontwikkeling

Hoe steekt geneesmiddelenontwikkeling in elkaar? En hoeveel tijd en geld kost dat eigenlijk? Deze en andere vragen worden beantwoord in een nieuwe animatie van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. Lees meer

Knutselen we met nieuwe DNA-techniek straks mensen in elkaar?

Veel voorkomende ziekten als kanker en hartaandoeningen kunnen in de toekomst mogelijk voorgoed verdwijnen. Hierover bericht EenVandaag 7 februari. Lees meer

We Worden Beter
×